Toestemming portretteren = toestemming publiceren foto?

Een gewone dag op je werk. En dan vraagt je werkgever of je gefotografeerd mag worden tijdens het uitvoeren van je werkzaamheden. “Waarom ook niet?”, denk je en je geeft er toestemming voor. Maar houdt deze toestemming ook in dat je werkgever deze foto’s onbeperkt mag publiceren? In een recente zaak was precies deze vraag aan de orde. 

Foto op busjes

In deze zaak waren de partijen Logistics, een bedrijf behorende bij de PostNL groep, en X, een oud werknemer van Parcelplus, een bedrijf dat in opdracht van Logistics vervoerswerkzaamheden verrichtte. X merkte dat er sinds 2013 foto’s van hem gebruikt werden op o.a. busjes en op de website van PostNL. Ook was hij op posters en in een spotje van het bedrijf te zien. Hierop wilde hij een vergoeding voor het gebruik van het materiaal overeenkomen met PostNL. Uit het contact met PostNL is echter nooit een akkoord gekomen. Het ging om o.a. een foto waarop X met een collega te zien is bij het afleveren van een tv. 

Portretrecht: je kunt je verzetten, tenzij toestemming

Deze zaak valt onder het zogenaamde “portretrecht”. In het portretrecht zijn er grof gezegd 2 situaties met ieder hun regels: portretten in opdracht en portretten niet in opdracht. Onderhavig geval gaat om een portret niet in opdracht. In die gevallen mag de gefotografeerde zich verzetten tegen publicatie van de foto als hij een redelijk belang heeft. Een redelijk belang kan zijn: recht op privacy, recht op eer en goede naam en/of een financieel belang. Als je toestemming hebt gegeven echter, dan kun je hier geen beroep doen. 

Toestemming?

Volgens X waren de bewuste foto’s genomen met de intentie ze intern te gebruiken. Dat is volgens hem waarvoor hij toestemming gaf en dus niet voor commerciële doeleinden, reclame enzovoorts. Volgens PostNL is aan Parcelplus (de oud werkgever van X) gevraagd om een werknemer te leveren waarvan foto’s mochten worden gemaakt, en de fotograaf heeft gedurende een 2 middagen foto’s mogen maken van X. Daarmee heeft X volgens PostNL onbeperkt toestemming gegeven voor gebruik van zijn foto’s. De rechter maakt echter korte metten met het verweer van PostNL: volgens de rechter staat toestemming om gefotografeerd te worden namelijk niet gelijk aan toestemming om de foto’s ook te publiceren. Dat X zich op een bepaalde manier heeft laten fotograferen, betekent niet dat hij onbeperkt toestemming heeft gegeven om die foto’s te gebruiken. 

Redelijk belang?

X had dus geen toestemming gegeven voor gebruik van zijn foto’s. Maar had hij ook een redelijk belang om zich te verzetten tegen publicatie van zijn foto’s door PostNL? Ja, vindt de rechter. Waarom? Omdat het gebruik door PostNL als reclame gezien kan worden. Bovendien stond X samen met de collega centraal op de foto en ging het bijvoorbeeld niet om een straatbeeld waarop X tussen anderen stond en voor diens kennissen niet herkenbaar was. X en de collega werkten mee aan de foto’s denkend dat die voor intern gebruik bestemd waren.  

Reclame uitingen

De rechter zegt dat als er sprake is van een foto in een reclame uiting, de geportretteerde zich steeds zal kunnen verzetten tegen gebruik van zijn foto. De gefotografeerde zal namelijk naar buiten toe geassocieerd worden met het product of de dienst van dat betreffende bedrijf. Daarnaast zal het publiek aannemen dat de gefotografeerde toestemming heeft gegeven voor gebruik van zijn foto’s. En dat hij het betreffende bedrijf ondersteunt. Daarom is gebruik van een foto in reclame uitingen aan te merken als een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de geportretteerde. In die gevallen is er in principe sprake van een redelijk belang. Aan de andere kant kan de andere partij een beroep doen op de vrijheid van meningsuiting, bijvoorbeeld om reclame te maken voor zijn bedrijf. Echter bij een afweging tussen beide belangen, weegt in dit geval zwaar dat het gaat om een reclame-uiting. Het belang van Logistics om reclame te maken voor haar diensten weegt volgens de rechter niet zwaarder dan het belang van X.  Het is hierbij niet van belang dat de foto’s niet schadelijk zouden zijn voor de reputatie van X en ook niet dat X niet beroemd is.

Toestemming foto’s maken is dus niet toestemming publicatie foto’s!

Zeker als je de foto’s gaat gebruiken op je website, op posters of op bedrijfsauto’s kun je er niet vanuit gaan dat je de foto’s van (bijvoorbeeld) je werknemers mag gebruiken. Ja, ook als zij toestemming gaven om gefotografeerd te worden. Want zoals je ziet is toestemming om gefotografeerd te worden dus niet ook toestemming om de foto’s te gebruiken. Als je die foto’s wilt gebruiken, zorg er dan voor dat je de afspraken op papier zet, zodat er later geen gedoe is over of er wel of geen toestemming was. In het onderhavige geval moest PostNL X EUR 5,000,- betalen voor de geleden schade.    

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *