Wat is auteursrecht?

Gisteren was het de dag van het boek en de auteursrechten. Tijd om stil te staan bij wat auteursrecht nou eigenlijk is, waar het op kan rusten en uiteraard: wat je ermee kan. Lees vooral verder!

Wat is auteursrecht?

Volgens de Auteurswet (AW) is auteursrecht het uitsluitend recht van de maker van een werk om het openbaar te maken en te verveelvoudigen. Als een ‘werk’ valt onder het auteursrecht, dan heeft dus alleen  de maker ervan het recht het te openbaren en te verveelvoudigen. Het auteursrecht ontstaat automatisch wanneer er aan de voorwaarden voldaan wordt, en het wordt niet geregistreerd. 

‘Werk’

In het auteursrecht bepaalt het begrip ‘werk’ alles. Het bepaalt of iets wel of geen bescherming krijgt. Maar wat is het eigenlijk?Volgens de AW moet het gaan om “een werk van letterkunde, wetenschap of kunst”. Hier kan van alles onder vallen, van boeken tot films, van foto’s tot choreografieën. Waar het met name om gaat, zijn de voorwaarden waar een object aan moet voldoen. Die voorwaarden worden niet in de wet genoemd, maar zijn in de rechtspraak gevormd. Alleen als het object aan deze eisen voldoet, kan het een ‘werk’ genoemd worden. Een object moet :

  • waargenomen kunnen worden;
  • een eigen oorspronkelijk karakter hebben en de persoonlijke stempel van de maker dragen; en
  • het eigen oorspronkelijk karakter en de persoonlijke stempel van de maker van het werk moeten niet zuiver technisch/functioneel zijn.

Waarneembaar

Een object moet dus waargenomen kunnen worden. Dat houdt in dat een idee niet beschermd wordt. Alleen als je het idee uitgewerkt is in een concreet en waarneembaar object, kan het voor bescherming door het auteursrecht in aanmerking komen. Stijlen en trends kunnen helaas niet beschermd worden onder het auteursrecht. Het maken van een leren broek betekent niet dat anderen geen leren broeken meer mogen maken. Maar als de broek bijvoorbeeld een specifiek ontwerp heeft en je neemt dit over dan kan er wel weer een probleem zijn. 

Eigen oorspronkelijk karakter en persoonlijke stempel

Het auteursrecht is bedoeld om originaliteit te beschermen. Een object moet origineel zijn en het moet het resultaat zijn van de creatieve keuzes van de maker. Kan een de lijst van een woordenboek hier bijvoorbeeld aan voldoen? Je zou kunnen zeggen dat dit slechts een lijst van trefwoorden is, en dat er geen creatieve keuzes zijn gemaakt. Het antwoord is echter: ja, ook hiervan kan gezegd worden dat er creatieve keuzes gemaakt zijn. De opsteller heeft immers een keuze moeten maken voor die woorden die hij of zij het meest relevant vond. En daarmee kan ook een trefwoordenlijst aan deze eisen  voldoen.   

Geen zuiver technisch/functioneel effect

Het auteursrecht is niet bedoeld voor objecten waarvan het eigen oorspronkelijk karakter en persoonlijke stempel enkel een technisch doel hebben. Daar is namelijk het octrooirecht voor. Heel veel objecten zullen technische of functionele elementen hebben en dat is op zich geen probleem. Het gaat om objecten waarvan de originaliteit enkel een technisch/functioneel doel hebben. Stel, je wilt een nieuw soort babyfles ontwerpen. Je hebt dan te maken met functionele elementen waar je rekening mee moet houden: de fles moet bijvoorbeeld een speen hebben zodat de baby eruit kan drinken. Een flessenspeen valt in principe niet onder het auteursrecht, omdat het functioneel bepaald is. Maar hoe je verder de fles vormgeeft, dat is aan jou als ontwerper en dat bepaalt het auteursrecht. 

Auteursrecht kan dus op veel van toepassing zijn!

De meeste mensen denken bij auteursrecht vooral aan boeken en muziek. Maar zoals je ziet kan het op zoveel meer van toepassing zijn! Kort gezegd kan het dus op alles van toepassing zijn wat waarneembaar, origineel is en waarvan de originele elementen niet voor een zuiver technisch doel zijn. Ook je ontworpen sieraden kunnen er onder vallen. Die nieuwe choreografie die je bedacht hebt? Yep, ook die. En de tekening van je kleine broertje? Jazeker, ook die kan onder het auteursrecht vallen (let wel: je broertje zou dan de eigenaar van het auteursrecht zijn!). 

Wat kun je ermee?

Het auteursrecht geeft jou als maker een exclusief recht om je werk openbaar te maken en te verveelvoudigen. Dit houdt dus in dat als anderen jouw werk openbaar maken op hun website, jij daar iets tegen kan doen omdat het inbreuk op jouw auteursrecht is. Maakt een ander een kopie van jouw originele tas? Dan kan dit verveelvoudiging zijn en dus inbreuk van jouw auteursrecht. Het auteursrecht beschermt jouw werk en geeft je als maker het recht inbreuk te stoppen en schadevergoeding te vorderen. Zoals gezegd ontstaat het auteursrecht automatisch. Wel is het van belang om bewijsmateriaal te verzamelen. Hiervoor kan het i-DEPOT heel handig zijn.     

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *